ESA otworzy centrum technologiczne w Warszawie. Polska zwiększa inwestycje w kosmos

Warszawa z centrum ESA poza gronem państw założycielskich

W Warszawie powstanie centrum technologiczne Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). To pierwsze takie centrum, które zostanie ulokowane poza gronem państw założycielskich agencji. Decyzja oznacza, że Polska dołącza do wąskiego grona europejskich państw, w których ESA prowadzi stałe placówki i formalną współpracę technologiczną. Premier Donald Tusk podkreślił, że jest to ważny dzień dla Polski i dla ambicji związanych z rozwojem nowoczesnych technologii.

Szef rządu zaznaczył, że Polska będzie jednym z europejskich krajów, w których ESA będzie miała jedno ze swoich centrów, a jednocześnie będzie to pierwszy kraj na wschodniej flance Unii Europejskiej z taką formą współpracy. Do tej pory placówki ESA działały w Niemczech - w dwóch lokalizacjach - oraz w Holandii, Włoszech, Hiszpanii, Belgii i Wielkiej Brytanii. Warszawskie centrum ma więc znaczenie nie tylko organizacyjne, ale też geograficzne, bo przesuwa obecność agencji dalej na wschód Europy.

"Polska jest czempionem Europy, jeśli chodzi o inwestowanie w kosmos i przyszłość"

Donald Tusk, premier

"Polska będzie jednym z europejskich krajów, w których ESA będzie miała jedno ze swoich centrów. To pierwszy kraj na wschodniej flance Unii Europejskiej, który będzie miał możliwość takiej sformalizowanej współpracy"

Donald Tusk, premier

Bezpieczeństwo, technologie podwójnego zastosowania i nowa rola Polski

Nowy ośrodek ESA w Warszawie ma koncentrować się na bezpieczeństwie oraz na rozwoju technologii o podwójnym zastosowaniu, czyli rozwiązań używanych zarówno w infrastrukturze cywilnej, jak i wojskowej. W praktyce oznacza to wsparcie dla projektów, które mogą służyć łączności, obserwacji, analizie danych i reagowaniu na sytuacje kryzysowe. Centrum ma też rozwijać rozwiązania wzmacniające zdolność Europy do przewidywania zagrożeń, szybkiego reagowania i odbudowy po kryzysach.

Dyrektor Generalny ESA Josef Aschbacher zwrócił uwagę, że sukcesy Polski w kosmosie są jednocześnie sukcesami Europy. Wskazał też na ścisły związek przemysłu kosmicznego z sektorem obronnym. Według niego oba obszary są od siebie zależne, a skuteczny rozwój jednego wymaga drugiego. W tym kontekście Polska jest dziś jednym z liderów w Europie w zakresie inwestycji w bezpieczeństwo, przemysł obronny i przemysł kosmiczny.

"Sukcesy Polski w kosmosie to również sukcesy Europy w kosmosie. Polska jest jednym z liderów, jeżeli chodzi o takie obszary jak: inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny, ale również przemysł kosmiczny. Przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą bardzo blisko związane. Jednego nie da się robić skutecznie bez drugiego i vice versa"

Josef Aschbacher, dyrektor generalny ESA

"Jeśli naprawdę myślimy serio o polskiej suwerenności, o europejskiej suwerenności, to Europa nie może pozostać w tyle za Stanami Zjednoczonymi, a szczególnie za Chinami, jeśli chodzi możliwości eksplorowania kosmosu z korzyścią też dla ludzi"

Donald Tusk, premier

Rekordowe pieniądze na polski sektor kosmiczny

Rząd wiąże decyzję ESA z rosnącymi nakładami na polski sektor kosmiczny. W ostatnich latach poziom wsparcia dla tego obszaru wyraźnie wzrósł, a w latach 2023–2025 Polska zwiększyła swoją składkę do Agencji aż dziesięciokrotnie. Na lata 2026–2028 wkład finansowy na programy opcjonalne został podwojony i wynosi 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł. Pieniądze mają wspierać między innymi rozwój usług opartych na danych satelitarnych oraz robotykę.

Minister Finansów i Gospodarki Andrzej Domański wskazał, że inwestowanie w sektor kosmiczny przynosi wielokrotny zwrot dla gospodarki. Rząd przedstawia ten obszar jako jeden z nowych motorów wzrostu gospodarczego, potrzebny do utrzymania tempa rozwoju Polski. W tym samym czasie kraj pozostaje najszybciej rozwijającą się gospodarką w Europie, a sektor kosmiczny ma pomóc utrzymać tę pozycję w kolejnych latach.

"Każde euro zainwestowane w sektor kosmiczny zwraca się sześcio- lub siedmiokrotnie, więc jest to dobra inwestycja w polską gospodarkę"

Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki

• 2023–2025 - Polska zwiększyła składkę do ESA dziesięciokrotnie.
• 2026–2028 - wkład na programy opcjonalne wynosi 550 mln euro.
• 550 mln euro odpowiada ponad 2 mld zł.
• Niemcy, Holandia, Włochy, Hiszpania, Belgia i Wielka Brytania to dotychczasowe lokalizacje placówek ESA.

Fundusz PFR i finansowanie dla samorządów

Wraz z zapowiedzią centrum w Warszawie pojawiły się także konkretne instrumenty finansowe dla rynku. Minister Andrzej Domański poinformował, że Grupa PFR utworzy fundusz o wartości 500 mln zł, który ma wspierać inwestycje w przedsiębiorstwa sektora kosmicznego. To rozwiązanie ma ułatwić rozwój firm pracujących nad technologiami, które mogą później trafiać do zastosowań cywilnych i obronnych.

Drugim elementem wsparcia będzie specjalna linia finansowania uruchomiona przez Bank Gospodarstwa Krajowego dla samorządów. Środki mają służyć rozwojowi infrastruktury związanej z sektorem kosmicznym w wybranych miastach. W praktyce oznacza to, że nowa polityka kosmiczna nie ogranicza się do Warszawy i instytucji centralnych, ale ma objąć także regiony oraz lokalne otoczenie gospodarcze. W połączeniu z centrum ESA ma to wzmocnić krajowy ekosystem technologiczny i zwiększyć udział Polski w europejskich programach kosmicznych.

Premier Donald Tusk zapowiedział także, że jednym z celów Europejskiej Agencji Kosmicznej jest budowa pierwszego polskiego statku kosmicznego. Ma on dawać większe możliwości transportu między Ziemią a satelitami, serwisowania satelitów oraz tankowania. To kolejny sygnał, że współpraca z ESA ma wykraczać poza symboliczne otwarcie placówki i prowadzić do konkretnych projektów technologicznych.

• Grupa PFR utworzy fundusz o wartości 500 mln zł.
• Bank Gospodarstwa Krajowego uruchomi specjalną linię finansowania dla samorządów.
• Cel ESA obejmuje budowę pierwszego polskiego statku kosmicznego.
• Statek ma służyć transportowi, serwisowaniu i tankowaniu satelitów.

Nowe centrum w Warszawie wpisuje się w szerszy europejski spór o tempo rozwoju technologii i o miejsce Unii w rywalizacji ze Stanami Zjednoczonymi oraz Chinami. Rząd podkreśla, że bez inwestycji w kosmos Europa może pozostać w tyle w obszarach związanych z bezpieczeństwem, gospodarką i nowoczesnymi usługami cyfrowymi. Dla Polski oznacza to zarówno prestiż, jak i większą odpowiedzialność za współtworzenie europejskich projektów technologicznych. Władze wskazują przy tym, że sektor kosmiczny ma być jednym z filarów dalszego wzrostu gospodarczego kraju.